14 حقیقت شگفت انگیز درباره رولکس که کمتر کسی می داند؛ از تولد در لندن تا بنیاد خیریه - سافاری رو

در این مقاله، ما به اعماق تاریخ، مهندسی و اسرار پشت پرده برندی خواهیم رفت که بیش از یک قرن است زمان را به تسخیر خود درآورده است.

01

ریشه انگلیسی؛ برندی که به خاطر مالیات مهاجرت کرد

در سال 1905، هانس ویلسدورف جوان به همراه برادرزن خود، آلفرد دیویس (Alfred Davis)، شرکتی با نام ویلسدورف و دیویس (Wilsdorf & Davis) را در لندن ثبت کردند. در آن دوران، ساعت های مچی به عنوان زیورآلات زنانه شناخته می شدند و مردان از ساعت های جیبی (Pocket Watches) استفاده می کردند. ویلسدورف رویای ساخت ساعت های مچی دقیق و بادوام را در سر داشت. اما جنگ دنیای اول همه چیز را تغییر داد. دولت بریتانیا برای تامین هزینه های جنگ، مالیات های سنگینی بر کالاهای وارداتی از جمله طلا و نقره که در ساخت ساعت به کار می رفت، وضع کرد. این مالیات 33 درصدی باعث شد تا ویلسدورف در سال 1919 دفتر مرکزی را به ژنو منتقل کند. در واقع، رولکس یک مهاجر مالی است که برای بقای خود ناچار شد به مهد ساعت سازی دنیا پناه ببرد.

02

نام رولکس؛ الهامی از یک زمزمه ناشناخته

انتخاب نام رولکس (Rolex) یکی از هوشمندانه ترین اقدامات بازاریابی (Marketing) در تاریخ است. ویلسدورف می خواست نامی را انتخاب کند که کوتاه باشد، در هر زبانی به راحتی تلفظ گردد و روی صفحه ساعت (Dial) متقارن و زیبا به نظر برسد. او صدها ترکیب از حروف الفبا را امتحان کرد اما هیچ کدام او را راضی نکرد. او بعداً در خاطراتش نوشت که یک روز صبح، در حالی که در طبقه بالای یک درشکه اسبی در لندن نشسته بود، گویی یک جن در گوش او کلمه رولکس را زمزمه کرد. بعضی معتقدند این کلمه از عبارت فرانسوی horlogerie dexquise به معنای ساعت سازی نفیس گرفته شده، اما خود ویلسدورف همواره تاکید داشت که این نام کاملاً ابداعی است و معنای خاصی ندارد.

03

اختراع اولین ساعت ضدآب دنیا؛ مدل اویستر

بزرگترین دشمن ساعت های مکانیکی، رطوبت و گرد و غبار است. در سال 1926، رولکس مدل اویستر (Oyster) را معرفی کرد که اولین ساعت مچی کاملاً ضدآب و ضد گرد و غبار در دنیا بود. راز این موفقیت در سیستم پیچ شونده قاب (Case)، سرکوک (Crown) و درب پشت ساعت نهفته بود. برای اثبات این ادعا، رولکس در سال 1927 ساعتی را به گردن مرسدس گلیتز (Mercedes Gleitze)، شناگر بریتانیایی، آویخت که قصد داشت کانال مانش (English Channel) را شنا کند. پس از 10 ساعت شنا در آب های سرد، ساعت همچنان به دقت کار می کرد. این رویداد نه تنها یک دستاورد فنی، بلکه تولد مفهوم سفیر برند (Brand Ambassador) در دنیای تبلیغات بود.

04

خداحافظی با کوک دستی

تا پیش از دهه 1930، تمام ساعت ها باید روزانه به صورت دستی کوک می شدند. در سال 1931، رولکس مکانیزم روتور پرپچوال (Perpetual Rotor) را اختراع کرد. این سیستم از یک وزنه نیم دایره ای استفاده می کرد که با کمترین حرکت مچ دست کاربر، به چرخش در می آمد و انرژی لازم را به فنر اصلی (Mainspring) منتقل می کرد. این اختراع نه تنها استفاده از ساعت را راحت تر کرد، بلکه باعث شد ساعت های اتوماتیک امروزی به استانداردی در صنعت تبدیل شوند. از منظر فنی، این سیستم باعث می شد که فشار ثابت و یکنواختی به چرخ دنده ها وارد گردد، امری که دقت ساعت را در طولانی مدت به طرز چشمگیری افزایش داد.

05

فولاد 904L؛ فراتر از استانداردهای صنعت

بیشتر برندهای ساعت سازی لوکس از استیل ضدزنگ 316L استفاده می نمایند. اما رولکس از سال 2003 به طور کامل به سمت استفاده از استیل 904L حرکت کرد که آن را اویستر استیل (Oystersteel) می نامد. این آلیاژ خاص بیشتر در صنایع شیمیایی و هوافضا استفاده می گردد زیرا مقاومت بسیار بالایی در برابر خوردگی و زنگ زدگی ناشی از نمک دریا و اسیدهای محیطی دارد. نکته جالب اینجاست که کار با این فولاد بسیار دشوارتر است و احتیاج به ماشین آلات و پرس های بسیار قدرتمندتری دارد. جلاپذیری (Polishability) این نوع استیل باعث می گردد که ساعت های رولکس درخشش خاص و متفاوتی نسبت به سایر ساعت ها داشته باشند که حتی پس از سال ها استفاده از بین نمی رود.

06

رولکس در واقع یک بنیاد خیریه است!

این شاید عجیب ترین فکت درباره رولکس باشد. پس از مرگ همسر هانس ویلسدورف در سال 1944، او که فرزندی نداشت، تمام سهام خود در رولکس را به بنیاد هانس ویلسدورف (Hans Wilsdorf Foundation) منتقل کرد. از آن موقع تا به امروز، رولکس متعلق به این بنیاد خصوصی و غیرانتفاعی است. بر اساس قوانین سوئیس، این شرکت ملزم به انتشار گزارش های مالی سالانه خود نیست و بخش بزرگی از سود خالص خود را صرف امور خیریه، آموزش، محیط زیست و هنر می نماید. این ساختار مالکیتی باعث شده رولکس بدون فشار سهامداران برای سودآوری کوتاه مدت، بتواند بر کیفیت و پایداری برند خود در دهه های متمادی تمرکز کند.

07

ساعت جیمز باند اصلی؛ از کتاب تا پرده سینما

بسیاری تصور می نمایند ساعت محبوب جیمز باند (James Bond) همواره امگا بوده است، اما در رمان های اصلی نوشته ایان فلمینگ (Ian Fleming)، مامور 007 یک رولکس اکسپلورر (Explorer) به مچ می بست. فلمینگ خود یک رولکس داشت و معتقد بود این ساعت تنها ابزاری است که یک جنتلمن جاسوس می تواند در هر شرایطی به آن اعتماد کند. در اولین فیلم های جیمز باند با بازی شان کانری (Sean Connery)، او مدل ساب مارینر (Submariner) را به دست داشت. گفته می گردد در اولین فیلم، بودجه کافی برای خرید ساعت وجود نداشت و یکی از تهیه نمایندگان ساعت شخصی خود را برای فیلمبرداری به کانری داد.

08

تسخیر مرتفع ترین و عمیق ترین نقاط زمین

رولکس همواره در پی آزمایش محصولاتش در سخت ترین شرایط بوده است. در سال 1953، زمانی که سر ادموند هیلاری (Sir Edmund Hillary) و تنزینگ نورگی (Tenzing Norgay) برای اولین بار قله اورست (Mount Everest) را فتح کردند، یک رولکس همراه آن ها بود. از سوی دیگر، در سال 1960، رولکس مدلی آزمایشی به نام دیپ سی اسپشال (Deep Sea Special) را به بدنه زیردریایی تریسته (Trieste) متصل کرد که به عمیق ترین نقطه اقیانوس، یعنی گودال ماریانا (Mariana Trench) رفت. ساعت پس از تحمل فشار خردنماینده در عمق 11 کیلومتری، صحیح و سالم به سطح آب بازگشت.

09

روانشناسی رولکس؛ کالای وبلن

در اقتصاد، مفهومی به نام کالای وبلن (Veblen Good) وجود دارد؛ کالایی که با افزایش قیمت، تقاضا برای آن نیز افزایش می یابد زیرا به عنوان نمادی از موقعیت اجتماعی بالاتر شناخته می گردد. رولکس فراتر از یک ابزار نمایش زمان، به یک واحد پولی پایدار تبدیل شده است. بسیاری از خریداران، نه به خاطر علاقه به ساعت سازی، بلکه به عنوان یک سرمایه گذاری امن (Safe Haven Investment) به آن نگاه می نمایند. در واقع، در بسیاری از مدل ها، قیمت دست دوم ساعت از قیمت آکبند آن در نمایندگی بیشتر است، زیرا فهرست های انتظار طولانی باعث ایجاد نایابی مصنوعی (Artificial Scarcity) در بازار شده است.

10

کارخانه ذوب طلا اختصاصی

رولکس تنها برندی است که کارخانه ذوب طلای اختصاصی خود را دارد. آن ها طلای 18 عیار مورد احتیاج برای ساعت هایشان را در سه نوع زرد، سفید و اوروز (Everose) که فرمول اختصاصی رولکس برای رزگلد است، فراوری می نمایند. این کار به آن ها اجازه می دهد تا کنترل کاملی بر کیفیت و درخشش فلزات گران بهای به کار رفته در ساعت داشته باشند. حتی پیچ های کوچک داخل موتور نیز با دقتی میکروسکوپی در داخل خود کارخانه فراوری می شوند. این سطح از خودکفایی (In-house Production) در صنعت ساعت سازی تقریباً بی نظیر است و یکی از دلایل قیمت بالای محصولات این برند محسوب می گردد.

11

تست های سخت گیرانه و گواهی کرونومتر

هر ساعت رولکس قبل از خروج از کارخانه، باید تست های موسسه رسمی سنجش کرونومتر سوئیس (COSC) را پشت سر بگذارد. اما رولکس به این سطح راضی نمی گردد و استانداردهای خود را با نام کرونومتر فوق العاده (Superlative Chronometer) اعمال می نماید. این یعنی ساعت ها پس از نصب موتور داخل قاب، دوباره تست می شوند تا اطمینان حاصل گردد که خطای آن ها بیش از منفی 2 یا مثبت 2 ثانیه در روز نیست. این دقت در حالی به دست می آید که یک ساعت مکانیکی از صدها قطعه متحرک تشکیل شده که تحت تاثیر جاذبه، دما و ضربه قرار دارند. دستیابی به چنین دقتی بدون استفاده از باتری، یک معجزه مهندسی است.

12

ساعت های رولکس و جنگ دنیای دوم

در طول جنگ دنیای دوم، بسیاری از خلبانان بریتانیایی ساعت های رولکس را به ساعت های دولتی ترجیح می دادند و آن ها را با هزینه شخصی می خریدند. وقتی این خلبانان اسیر می شدند، نگهبانان نازی ساعت های آن ها را مصادره می کردند. هانس ویلسدورف وقتی این خبر را شنید، پیشنهادی عجیب داد: هر افسر اسیر بریتانیایی می تواند یک رولکس سفارش دهد و هزینه آن را پس از پیروزی در جنگ پرداخت کند! او معتقد بود که کلمه یک افسر بریتانیایی به مقدار طلا ارزش دارد. هزاران ساعت به اردوگاه های اسرا فرستاده شد و این اقدام، وفاداری ابدی ارتش بریتانیا و بسیاری از خانواده های سلطنتی را برای رولکس به ارمغان آورد.

13

داستان عجیب رولکس پل نیومن

مدل دیتونا (Daytona) که امروزه محبوب ترین مدل رولکس است، در زمان عرضه اولیه یک شکست تجاری محسوب می شد! فروشگاه ها به سختی می توانستند آن را بفروشند زیرا صفحه آن بیش از حد شلوغ به نظر می رسید. اما وقتی پل نیومن (Paul Newman)، بازیگر مشهور هالیوود، آغاز به بستن این ساعت کرد، همه چیز تغییر کرد. در سال 2017، رولکس شخصی پل نیومن در یک حراجی به قیمت خیره نماینده 17.8 میلیون دلار فروخته شد و برای مدتی عنوان گران ترین ساعت مچی دنیا را از آن خود کرد. این نشان می دهد که قدرت سلبریتی ها (Celebrities) چگونه می تواند ارزش یک شیء مادی را جابه جا کند.

14

فراوری سالانه یک میلیون ساعت؛ همچنان نایاب!

تخمین زده می گردد که رولکس سالانه حدود یک میلیون ساعت فراوری می نماید. در دنیای فراوریات صنعتی، این عدد بسیار بزرگ است. پس چرا ویترین نمایندگی ها همواره خالی است؟ پاسخ در تقاضای دنیای نهفته است. رولکس به جای افزایش ناگهانی فراوری برای پاسخ به بازار، استراتژی رشد پایدار و کنترل شده را حفظ نموده است. هر ساعت رولکس حدود یک سال زمان می برد تا ساخته گردد. از تست های فشار آب گرفته تا آنالیز های میکروسکوپی عقربه ها، هیچ مرحله ای برای سرعت بخشیدن به فراوری حذف نمی گردد. این تعصب بر کیفیت، رولکس را به نمادی از کمال گرایی (Perfectionism) تبدیل نموده است.

در خاتمه، رولکس برندی است که با تکیه بر سنت های بریتانیایی و دقت سوئیسی، توانسته است از یک کارگاه کوچک در لندن به امپراتوری دنیای تبدیل گردد. این برند ثابت نموده است که با نوآوری فنی، بازاریابی هوشمندانه و حفظ ارزش های بنیادی، می توان نه تنها زمان را مقدار گرفت، بلکه به بخشی از تاریخ و فرهنگ بشری تبدیل شد. رولکس فقط یک ساعت نیست؛ بلکه گواهی بر این حقیقت است که جزئیات، تفاوت بین خوب و عالی را رقم می زنند.

نوشته های مرتبط با داستانهای واقعی شرکت های بزرگ

• 14 دانستنی باورنکردنی درباره لگو (LEGO) که از یک فاجعه به دنیا آمد
• بزرگترین اشتباه تجاری تاریخ؛ چرا وسترن یونیون (Western Union)، تلفن را جدی نگرفت و متوجه نشد آینده ارتباطات است؟
• 13 نکته افشاگرانه درباره اینستاگرام؛ از جراحی اپلیکیشن بوربن تا اعتیاد به تصویر
• سقوط کداک Kodak در عصر دیجیتال چگونه رخ داد؟
• 12 دانستنی جالب درباره خودروی فورد (Ford) ادسل که باید بدانید؛ کابوس 350 میلیون دلاری

دکتر علیرضا مجیدی

پزشک، نویسنده و بنیان گذار وبلاگ خبرنگاران

دکتر علیرضا مجیدی، نویسنده و بنیان گذار وبلاگ خبرنگاران .

با بیش از 20 سال نویسندگی ترکیبی مستمر در زمینهٔ پزشکی، فناوری، سینما، کتاب و فرهنگ.

باشد که با هم متفاوت بیاندیشیم!

دربارهٔ علیرضا مجیدی در خبرنگاران

مطالب مرتبط

کمتر کسی این 12 نکته شگفت انگیز درباره لذت چای در استکان را می داند

بنیاد امور بیماری های خاص: ارزش خوشبختی را کسی می داند که…

15 نکته شگفت انگیز درباره سریال اسپارتاکوس Spartacus که کمتر کسی از آن ها خبر دارد

HTLV-1؛ ویروسی که در سکوت می کُشد و کمتر کسی درباره اش می داند

کمتر کسی این 12 نکته درباره دلیل زود خراب شدن کفش ها را می داند

کمتر کسی این 14 نکته را درباره جاسوسی هوایی سام والتون و امپراتوری والمارت می داند